• 15 sierpnia 2020

Notariat w prawie antycznym w Rzymie

Notariusz to słowo, które pochodzi z łacińskiego notarius, które było znane na długo przed starożytnym Rzymem. Rzymski notarius był tylko pisarzem, którego zadaniem było zapisywanie ze słuchu albo pod dyktando ustnych wystąpień innych. W ustawie XII tablic mieliśmy przepis, że prawnie obowiązuje to co ustnie zostało wypowiedziane. To właśnie ustanowiło oświadczenie woli ustne, które notarius rzymski spisywał ze słuchu na odpowiednim dokumencie.

Notariat w starożytnej Grecji

Inaczej niż to było w starożytnym Rzymie funkcjonowali w kulturze hellenistycznej protoplaści notariuszy, ponieważ była ona oparta głównie na aktach pisemnych. Najwięcej dokumentów zachowywało się na terenie grecko – rzymskim Egiptu. W Grecji pojawili się początkowo pisarze, którzy byli zatrudniani jako pomocnicy osób, które prowadziły działalność handlową, później jako autoryzowani, zawodowi notariusze. Można więc powiedzieć, że po podbojach Aleksandra Wielkiego notariat stał się instytucją powszechną i był codzienną praktyką w miastach i na obszarach wiejskich.

Notariat na ziemiach starożytnego Egiptu

Znany od III wieku p.n.e urzędowy grecki notariusz w Egipcie nazywał się agoranomos i można w nim upatrywać antycznego przodka dzisiejszego notariusza. Agoranomos był to początkowo funkcjonariusz państwowy, który miał zadania kontrolno policyjne w zakresie nadzoru nad rynkiem.

Sporządzenia notarialne

Do obowiązków należało sporządzanie protokołów z dokonanych aktów sprzedaży nieruchomości czy też niewolników a z czasem także z innych czynności prawnych co rozwinęło się w typową dla niego działalność. Był to urzędnik zawodowy pracujący samodzielnie albo tworzący biura notarialne. Sporządzał dokumenty w zakresie obrotu prywatnoprawnego oraz testamenty. Prowadził także księgi gruntowe, wydawał wypisy i spisywał różnego rodzaju poświadczenia oraz pokwitowania. Nie ma wątpliwości, że notariusze musieli pozostawać w zawodowych kontaktach, gdyż dokumenty z różnych miejsc wykazują takie same typowe cechy.

Wpływy hellenistyczne i biurokracja w cesarstwie rzymskim

Notariat zyskał na znaczeniu pod oddziaływaniem wpływów hellenistycznych i przy rosnącej biurokracji. Proces ten przyspieszony został w nowej erze, gdy notariusze i ich dokumenty zyskiwały na znaczeniu, pojawiały się nakazy sporządzania aktów prawnych na piśmie.

Top